Mùa xuân ở miền Bắc Việt Nam thường mang đến cảm giác ấm áp, dễ chịu sau những ngày đông lạnh giá. Tuy nhiên, đây cũng là thời điểm đặc trưng của hiện tượng nồm ẩm. Không khí ấm lên nhanh chóng, độ ẩm tăng cao khiến tường nhà "đổ mồ hôi", nền nhà trơn ướt, quần áo lâu khô. Chính điều kiện ẩm thấp này lại rất thuận lợi cho cây cỏ, hoa lá sinh trưởng mạnh mẽ, vạn vật đâm chồi nảy lộc. Tuy nhiên, bên cạnh sự phát triển của tự nhiên, môi trường ẩm thấp cũng là điều kiện lý tưởng cho nấm mốc, vi khuẩn và các tác nhân gây bệnh sinh sôi.
Thấp Tà Xâm Nhập Cơ Thể
Theo quan điểm của y học cổ truyền, khí hậu bên ngoài có thể ảnh hưởng trực tiếp đến cơ thể con người. Khi môi trường quá ẩm thấp, "thấp tà" dễ xâm nhập vào cơ thể, đặc biệt ở những người tỳ vị suy yếu. Tỳ chủ vận hóa thủy thấp, khi chức năng này suy giảm, thủy thấp không được vận hóa tốt sẽ tích tụ lại và sinh ra đàm thấp, gây nên tình trạng đàm thấp trở trệ. Đây là một cơ chế bệnh sinh khá thường gặp trong mùa xuân nồm ẩm.
Biểu Hiện Của Đàm Thấp Trở Trệ
Người bị đàm thấp trở trệ thường có một số biểu hiện như:
- Cơ thể nặng nề, mệt mỏi, đầu óc u ám, dễ buồn ngủ
- Ngực tức, bụng đầy, ăn uống kém
- Đờm nhiều, cổ họng vướng
- Có thể kèm theo buồn nôn, tiêu hóa chậm hoặc đại tiện lỏng
Quan sát lưỡi thường thấy lưỡi bệu, rêu lưỡi trắng dày hoặc hơi nhớt; mạch thường nhu hoặc hoạt. Tình trạng này nếu kéo dài có thể dẫn đến nhiều bệnh lý như rối loạn tiêu hóa, ho đàm, chóng mặt, hoặc đau nhức khớp do thấp.
Điều Trị Theo Y Học Cổ Truyền
Trong điều trị, y học cổ truyền chủ trương kiện tỳ, táo thấp, hóa đàm để khôi phục chức năng vận hóa của tỳ vị và loại bỏ thấp trệ trong cơ thể. Một bài thuốc cổ phương thường được sử dụng là Nhị Trần Thang gia giảm.
Thành phần cơ bản:
- Bán hạ 8g
- Trần bì 6g
- Phục linh 10g
- Cam thảo 4g
Có thể gia thêm:
- Bạch truật 10g để kiện tỳ táo thấp
- Ý dĩ 12g giúp lợi thấp
- Sa nhân 4g để hành khí, kiện tỳ
Bài thuốc này giúp hóa đàm, lý khí, kiện tỳ, rất phù hợp với tình trạng đàm thấp trở trệ do thời tiết nồm ẩm mùa xuân gây ra.
